Relacja ze spotkania w OW SARP „Biennale Architektury w Wenecji 2025 – relacja z wyjazdu studyjnego członków Sekcji Architektury Krajobrazu”
15 maja 2026 r. w Sali Lustrzanej Pałacu Konstantego Zamoyskiego, siedzibie Oddziału Warszawskiego SARP, odbyło się czwarte spotkanie z cyklu „Trendy w Architekturze Krajobrazu”, organizowanego przez Sekcję Architektury Krajobrazu OW SARP.
Spotkanie miało formę otwartej, koleżeńskiej rozmowy oraz subiektywnej relacji z wyjazdu studyjnego na Biennale Architektury w Wenecji 2025. Wyjazd stanowił element działań Sekcji Architektury Krajobrazu związanych z obserwacją, analizą i upowszechnianiem współczesnych trendów w architekturze, urbanistyce i architekturze krajobrazu. Zdobyte doświadczenia i inspiracje stały się podstawą prezentacji oraz dyskusji podczas spotkania.
Spotkanie rozpoczęła krótka projekcja filmowa przedstawiająca codzienny krajobraz Wenecji widziany z perspektywy kanałów i gondoli, stanowiąca wprowadzenie do atmosfery miasta oraz samego Biennale.
Wprowadzenie do spotkania oraz powitanie uczestników poprowadziła Katarzyna Łowicka, przewodnicząca Sekcji Architektury Krajobrazu, przypominając, że wyjazd studyjny odbył się w dniach 6–13 listopada 2025 r., a na zwiedzanie ekspozycji Biennale przeznaczono trzy dni pobytu. W wyjeździe uczestniczyli członkowie Sekcji Architektury Krajobrazu OW SARP: arch. kraj. Mariusz Antolak, arch. kraj. Ewa Kosiacka-Beck, arch. kraj. Katarzyna Łowicka i arch. kraj. Ewa Rykała, a także gościnnie Andrzej Pakulski.
Następnie Mariusz Antolak przedstawił najważniejsze informacje dotyczące historii Biennale oraz tegorocznej edycji Międzynarodowej Wystawy Architektury. Przypomniał, że korzenie Biennale w Wenecji sięgają 1895 roku, kiedy odbyła się pierwsza Międzynarodowa Wystawa Sztuki. Z biegiem lat program Biennale rozszerzano o kolejne dziedziny kultury, w tym muzykę, teatr, film, architekturę i taniec, tworząc jedną z najważniejszych instytucji kulturalnych na świecie.
Sektor architektury został wyodrębniony jako samodzielna dyscyplina w 1980 roku. Odbywa się co dwa lata. W 2025 roku, w dniach od 10 maja do 23 listopada, odbyła się 19. Międzynarodowa Wystawa Architektury pod hasłem „Intelligens. Natural. Artificial. Collective.”, której kuratorem był Carlo Ratti. Dziewiętnasta edycja wystawy zgromadziła ponad 750 uczestników prezentujących ponad 300 wkładów badawczych, projektowych i artystycznych. W ramach wystawy swoje ekspozycje przygotowało 66 uczestników narodowych w historycznych pawilonach zlokalizowanych w Giardini i Arsenale oraz w centrum Wenecji.
W dalszej części uczestnicy zaprezentowali wybrane pawilony narodowe, które szczególnie zwróciły ich uwagę. Ewa Kosiacka-Beck omówiła ekspozycję Szwajcarii i Danii, natomiast Andrzej Pakulski przedstawił pawilony Niderlandów, Węgier, Wielkiej Brytanii, Australii oraz Uzbekistanu. Katarzyna Łowicka zaprezentowała pawilony Korei Południowej, Niemiec i Hongkongu. Mariusz Antolak przybliżył uczestnikom ekspozycje Egiptu, Estonii i Kosowa, a także opowiedział o wydarzeniach i prezentacjach towarzyszących odbywających się w przestrzeni miasta. Ewa Rykała zaprezentowała Galerię Wenecką, w której szczególne zainteresowanie wzbudziły prezentowane tkaniny o wysokich walorach artystycznych.
Ważnym elementem spotkania były materiały filmowe zrealizowane przez Koleżankę Katarzynę Łowicką podczas wyjazdu, które pozwoliły uczestnikom lepiej poczuć atmosferę prezentowanych ekspozycji i samej Wenecji. Podczas spotkania zaprezentowane zostały nagrania prezentujące pawilony Korei Południowej, Niemiec, Danii, Hongkongu, Szwajcarii oraz Polski.
Uczestnicy dzielili się własnymi obserwacjami i refleksjami związanymi z prezentowanymi ekspozycjami. Każdej z odwiedzanych ekspozycji towarzyszyły rozbudowane materiały informacyjne, a często również dedykowane strony internetowe, publikacje i materiały multimedialne. Już samo zapoznanie się z treścią prezentowaną na wystawach wymagało znacznego nakładu czasu. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że gdyby chcieć szczegółowo przeanalizować wszystkie informacje udostępnione przez autorów poszczególnych ekspozycji, zwiedzanie Biennale mogłoby trwać nawet kilka tygodni.
W trakcie dyskusji o pawilonie Niderlandów Andrzej Pakulski przybliżył pojęcie afordancji (affordance), opisujące potencjał przestrzeni do sugerowania i wspierania określonych zachowań użytkowników. Nawiązując do prezentowanych w pawilonie eksperymentalnych form gier i organizacji przestrzeni sportowej, zwrócił uwagę na to, w jaki sposób układ boisk, zasady użytkowania oraz rozwiązania przestrzenne mogą wpływać na relacje społeczne, integrację różnych grup odbiorców oraz odkrywanie nowych sposobów korzystania z otoczenia.
Omawiając pawilon Danii, Koleżanka Ewa Kosiacka-Beck zwróciła uwagę, że zamiast tworzyć nową wystawienniczą scenografię, kuratorzy uczynili częścią ekspozycji proces rozbiórki i modernizacji samego pawilonu. Materiały pozyskane podczas prowadzonych prac mają zostać ponownie wykorzystane przy jego dalszej przebudowie, stanowiąc praktyczny przykład gospodarki obiegu zamkniętego. Mariusz Antolak podkreślił, że wystawa zwracała również uwagę na skalę odpadów generowanych podczas organizacji dużych wydarzeń, takich jak Biennale, wskazując na potrzebę bardziej odpowiedzialnego gospodarowania materiałami.
Prezentując nagranie z pawilonu Niemiec z ekspozycją „Stresstest” („Test wytrzymałości”), Katarzyna Łowicka zwróciła uwagę na sposób budowania przekazu poprzez obraz i dźwięk. Wystawa koncentrowała się na przedstawieniu konsekwencji globalnego ocieplenia dla przestrzeni miejskich oraz potrzebie podejmowania działań adaptacyjnych. W strefie wejściowej do pawilonu wyświetlane było nagranie z rytmicznie bijącym dzwonem, budujące wśród zwiedzających atmosferę alarmu i niepokoju. Główna część ekspozycji opierała się na projekcjach multimedialnych wyświetlanych na ścianach, suficie i posadzce, tworzących intensywne, angażujące doświadczenie odbiorcy. W nawiązaniu do tej ekspozycji Koleżanka podzieliła się również refleksją dotyczącą siły oddziaływania środków przekazu na odbiorców. Zwróciła uwagę, że zarówno tradycyjne sygnały, takie jak dźwięk dzwonu, jak i współczesne narzędzia multimedialne mogą skutecznie wpływać na emocje oraz sposób odbioru rzeczywistości. Pawilon stał się punktem wyjścia do dyskusji o granicy pomiędzy budowaniem zaangażowania odbiorców a ryzykiem nadmiernego oddziaływania na ich emocje.
Kolega Mariusz Antolak zwrócił uwagę na interesującą formę przedstawienia problematyki społecznej zastosowaną w pawilonie Estonii „Let Me Warm You”, poświęconym modernizacji budynków mieszkalnych. Wystawie towarzyszył katalog opracowany w formie sztuki teatralnej, ukazujący w sześciu scenach tragicomiczne historie mieszkańców związane z procesami termomodernizacji. Oparte na rzeczywistych doświadczeniach dialogi poruszały zagadnienia od obaw przed zmianą i konfliktów sąsiedzkich po pozytywne przemiany oraz ożywienie całych dzielnic, zwracając uwagę na społeczne konsekwencje decyzji projektowych i inwestycyjnych.
Ze względu na ogromną skalę Biennale oraz bogactwo prezentowanych treści nie było możliwe omówienie wszystkich ekspozycji podczas jednego spotkania. W naszej opowieści zabrakło jeszcze wielu interesujących prezentacji, w tym monumentalnej wystawy głównej w Arsenale – jednej z największych i najbardziej multimedialnych ekspozycji Biennale Architektury w Wenecji 2025.
Uczestnicy wyjazdu zgodnie podkreślali, że Biennale Architektury w Wenecji 2025 było źródłem wielu inspiracji oraz okazją do poznania rozwiązań i idei, które trudno uchwycić jedynie poprzez publikacje czy materiały internetowe. Możliwość bezpośredniego obcowania z ekspozycjami oraz wspólnej wymiany spostrzeżeń sprawiła, że wyjazd został uznany za bardzo udane i wartościowe przedsięwzięcie.
Relacja z wyjazdu stała się punktem wyjścia do interesującej dyskusji i wymiany doświadczeń pomiędzy uczestnikami spotkania. Wśród uczestników wydarzenia była między innymi Koleżanka Kalina Eibl z Koła Grupa ARCH 50+, która podzieliła się swoimi refleksjami na temat edukacji architektonicznej oraz zmian zachodzących w zawodzie architekta na przestrzeni ostatnich dekad. Jej głos wzbogacił dyskusję o perspektywę doświadczenia zawodowego i pamięci środowiskowej, stanowiąc cenny wkład w międzyśrodowiskową wymianę doświadczeń pomiędzy członkami różnych kół i sekcji OW SARP.
Zdjęcia z wydarzenia udostępnili: arch. kraj. Mariusz Antolak, Dariusz Betcher, arch. kraj. Ewa Kosiacka-Beck, arch. kraj. Katarzyna Łowicka i arch. kraj. Ewa Rykała – dziękujemy!
Biennale Architektury w Wenecji 2025 – ciąg dalszy relacji
Do ekspozycji Biennale Architektury w Wenecji 2025 będziemy wracać, publikując na profilu Sekcji Architektury Krajobrazu OW SARP nagrania z pawilonów i wystaw odwiedzonych podczas wyjazdu studyjnego.
Zapraszamy do polubienia i odwiedzania strony:
https://www.facebook.com/SekcjaArchitekturyKrajobrazuSARP
Więcej o Biennale Architektury 2025: https://www.labiennale.org/en/architecture/2025
