Historia SARP

Jak to było?

„Budowanie było pod koniec XIX wieku oczywistą domeną świata techniki i nic dziwnego, że fachowcy w tym zakresie – zwani wówczas też z racji prowadzenia budów konduktorami – połączyli swe społeczne siły w sekcji technicznej warszawskiego Towarzystwa Popierania Handlu i Przemysłu. Ci z nich, którym zależało aby to co budowali prócz tego, że było użyteczne było też piękne, stworzyli w niej w roku 1899 Koło Architektury.
Kontynuacją tych starań stała się samodzielna Delegacja Architektów Polskich zainicjowana na spotkaniu w Krakowie w 1908 roku po Międzynarodowym Kongresie Architektów w Wiedniu, a ostatecznie uchwalona w Warszawie w roku 1909 w nowo wybudowanym gmachu przy dzisiejszej ul. Czackiego. Głównym zadaniem DAP miało być reprezentowanie dążeń architektów polskich działających we wszystkich zaborach. Dzięki tworzeniu wspólnych ekspozycji architektonicznych na wystawach i kongresach oraz organizacji konkursów, architektura polska zaistniała na arenie międzynarodowej. Wypracowywano także jednolite stanowisko wobec ochrony wykonywania zawodu architekta oraz szereg postulatów w sprawie organizacji szkolnictwa architektonicznego.

Jednym z ważniejszych osiągnięć środowiska, przed uzyskaniem niepodległości, było opracowanie zasad regulaminów konkursów architektonicznych (1911 r.).. Z inicjatywy Koła Architektów w Warszawie powstało w latach 1915-1916 pierwsze opracowanie urbanistyczne planu Warszawy jak i zorganizowano Wydział Architektury przy powstałej wówczas Politechnice Warszawskiej.

Po odzyskaniu niepodległości, Koło Architektów w Warszawie podjęło się też organizacji I Powszechnego Zjazdu Architektów (1919 r.), w którym uczestniczył już szereg samodzielnych organizacji powstałych na terenie kraju.. Uchwalono na nim powołanie instytucji periodycznych zjazdów delegatów pod nawiązującą do tradycji nazwą Delegacja Architektów Polskich. Zarysował się też problem rozproszenia działalności licznych już organizacji architektonicznych. Powstawały bowiem dalsze organizacje regionalne jak i ugrupowania kierujące się aspektami stylistycznymi jak np. Blok czy Praesens.

Prozaiczna zaś walka o rynek stworzyła w Warszawie w roku 1926 Stowarzyszenie Architektów Polskich SAP, grupujące młodych, konkurujących z starszą generacją związaną z Kołem Architektów. Wszystko to rodziło problem scalenia tych organizacji. Zapoczątkowano to przy okazji spotkania na Powszechnej Wystawie Krajowej (PWK) w Poznaniu w roku 1929 powołując Związek Stowarzyszeń Architektów Polskich – ZSAP, który miał to scalenie przeprowadzić.

Ostatecznie w roku 1934 roku, Walny Zjazd Delegatów w Warszawie powołał, jednoczące wszystkie organizacje architektów, Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej – SARP. Nazwa ta przetrwała do 1952 roku, kiedy to na VI Walnym Zjeździe Delegatów SARP zmieniono nazwę na Stowarzyszenie Architektów Polskich, zachowując tradycyjny skrót SARP. Taką nazwę Stowarzyszenie nosi do dnia dzisiejszego.”

– Tadeusz Barucki